جليل عرفان منش

133

جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )

شد و در خارج آن چشمه حوضى بود كه آب ، از آن چشمه فرود مىآمد و در آن حوض مىريخت . حضرت رضا عليه السّلام در ميان حوض رفت و غسل كرد و سپس بر كنار حوض نماز گزارد و مردم على الاتصال در آن حوض مىآمدند و غسل مىكردند و از آن آب به جهت تيمّن و تبرك مىخوردند و بر كنار آن حوض نماز مىگزاردند و حاجتهاى خود را از خدا مىخواستند و برآورده مىشد و آن چشمه به چشمهء كهلان معروف است و از آن زمان تا به حال مردم روى به آن چشمه مىآورند و به آب آن چشمه استشفا مىكنند . « 37 » بنابر آنچه مورّخان معاصر ذكر كرده‌اند ، اين چشمه كه بعد از آن به حمام رضا عليه السّلام معروف شد همچنان در شهر نيشابور وجود دارد . قدمگاه نيشابور در فاصلهء بيست و شش كيلومترى شهر كنونى نيشابور منطقه‌اى موسوم به قدمگاه على بن موسى الرضا عليه السّلام است كه بر اثر كثرت استعمال به قدمگاه معروف شده است . صاحب تحفة الرضوية مىنويسد : هنگامى كه حضرت رضا عليه السّلام از نيشابور خارج شد ، در راه به چشمهء آبى رسيد و در كنار آن چشمه سنگى بود ، حضرت بر روى آن سنگ ايستاد و به نماز مشغول شد ، نقش قدم مباركش بر آن سنگ ظاهر گشت و الحال آن سنگ را بريده و به ديوار نصب كرده‌اند و بقعه‌اى براى آن ساخته‌اند و شعرى در اين باره از خواجهء شيراز شيخ حافظ است كه گفت : در زمينى كه نشان كف پاى تو بود * سالها سجدهء صاحب‌نظران خواهد بود صاحب تحفة الرضوية مىافزايد : نگارنده آن محل را كه هم اكنون به قدمگاه معروف است زيارت كرده و نظير همان سنگ و همان نقش را در مقبرهء امامزاده محمّد محروق در خارج از شهر نيشابور ديده و ممكن است چنين اتفاقى در آن حوالى نيز افتاده و بعدها آن را در مقبرهء مزبور گذاشته و به ديوار نصب كرده باشند . « 38 »

--> ( 37 ) - شيخ صدوق ، عيون اخبار الرضا عليه السّلام ، 2 / 376 ؛ مجلسى ، بحار الانوار ، 12 / 111 ؛ شيخ عباس قمى ، منتهى الآمال ، ص 324 . ( 38 ) - بسطامى ، تحفة الرضوية ، ص 190 .